Schubert: Franz Schubert – kompozytor, twórczość i muzyka w bibliotece.

Franz Peter Schubert, urodzony 31 stycznia 1797 roku w Himmelpfortgrund, był wiedeńskim kompozytorem epoki wczesnego romantyzmu, którego niezwykle bogaty dorobek artystyczny obejmuje ponad 600 pieśni, liczne symfonie i dzieła kameralne. Mimo że jego życie zakończyło się tragicznie w wieku zaledwie 31 lat, 19 listopada 1828 roku, jego twórczość zyskała uznanie i trwałe miejsce w historii muzyki dzięki odkryciu i promocji przez takich mistrzów jak Felix Mendelssohn, Robert Schumann, Franz Liszt i Johannes Brahms. Jako dwunaste dziecko w rodzinie, wczesne lata jego życia naznaczone były zarówno pasją do muzyki, jak i trudnościami rodzinnymi, w tym licznymi stratami wśród rodzeństwa.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na listopad 1828 ma 31 lat
• Żona/Mąż: Brak informacji o małżeństwie
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach
• Zawód: Kompozytor
• Główne osiągnięcie: Stworzenie ponad 600 pieśni, w tym arcydzieł jak „Erlkönig” i „Ave Maria”

Kim był Franz Schubert? Podstawowe informacje

Franz Peter Schubert urodził się 31 stycznia 1797 roku w Himmelpfortgrund, wówczas przedmieściu Wiednia, a dziś części dzielnicy Alsergrund. Jego korzenie rodzinne sięgają prowincji Zuckmantel na Śląsku Austriackim. Tragicznie, życie kompozytora dobiegło końca w młodym wieku 31 lat, 19 listopada 1828 roku w Wiedniu. Oficjalnie jako przyczynę zgonu podano dur brzuszny, jednak wielu współczesnych historyków skłania się ku teorii, że bezpośrednią przyczyną mogła być syfilis. Już od najmłodszych lat Schubert wykazywał niezwykłe zdolności muzyczne. Pierwsze lekcje gry na skrzypcach otrzymał od swojego ojca w wieku ośmiu lat, osiągając szybko poziom pozwalający na grę łatwych duetów.

Rodzina i życie prywatne Franza Schuberta

Franz Schubert był dwunastym z czternaściorga dzieci Franza Theodora Floriana Schuberta, szanowanego nauczyciela parafialnego, i Marii Elisabeth Kathariny Vietz. Niestety, los nie oszczędził rodziny, ponieważ aż dziewięcioro z czternaściorga dzieci zmarło w niemowlęctwie. W życiu Schuberta nie brakowało ważnych relacji. W 1814 roku poznał sopranistkę Therese Grob, dla której skomponował szereg utworów liturgicznych. Schubert żywił wobec niej głębokie uczucie i pragnął się z nią ożenić, jednak jego marzenia zostały udaremnione przez surowe prawo z 1815 roku, które wymagało od narzeczonego udowodnienia posiadania środków finansowych wystarczających na utrzymanie rodziny. W trudnych chwilach życia Schuberta wspierał jego przyjaciel, Joseph von Spaun. Ich przyjaźń, nawiązana w szkole Stadtkonvikt, trwała nieprzerwanie do końca życia kompozytora. Kluczowym momentem w życiu Schuberta był rok 1816, kiedy zamieszkał w domu matki swojego przyjaciela, Franza von Schobera. Ta decyzja pozwoliła mu porzucić pracę nauczyciela w szkole ojca i całkowicie poświęcić się komponowaniu. Biografowie wskazują, że Schubert przez całe swoje życie mógł cierpieć na cyklotymię, czyli zaburzenie nastroju. Okresy jego pracy jako nauczyciel były często naznaczone drętwotą i niezadowoleniem, co mogło być wczesnym objawem depresji. Warto również wspomnieć o jego matce, Marii Elisabeth, dla której, jak się przyjmuje, napisał swój niedokończony „Oktet na instrumenty dęte” (D 72) w 1812 roku, w celu upamiętnienia jej śmierci.

Dzieciństwo i rodzina Schuberta

• Dwunaste dziecko Franza Theodora Floriana Schuberta i Marii Elisabeth Kathariny Vietz.
• Z czternaściorga dzieci, dziewięcioro zmarło w niemowlęctwie.

Kariera i edukacja Franza Schuberta

Talent Franza Schuberta został dostrzeżony już w młodym wieku. W listopadzie 1808 roku, dzięki swoim wybitnym zdolnościom wokalnym, otrzymał stypendium chóralne w Cesarskim Seminarium, znanym jako Stadtkonvikt. W murach tej prestiżowej instytucji młody muzyk miał okazję zapoznać się z arcydziełami Mozarta i Haydna, a także z wczesnymi dziełami Ludwiga van Beethovena, którego darzył ogromnym podziwem. W dalszym rozwoju muzycznym kluczową rolę odegrał Antonio Salieri, ówczesny autorytet muzyczny Wiednia, który przez lata szkolił go prywatnie w zakresie teorii muzyki i kompozycji, aż do 1817 roku. Po opuszczeniu seminarium w 1813 roku, Schubert przeszedł szkolenie nauczycielskie i przez ponad dwa lata pracował w szkole ojca w Lichtental, ucząc najmłodsze dzieci. Był to dla niego okres ciężkiej i nużącej pracy, daleki od jego artystycznych ambicji. Warto podkreślić, że dopiero w marcu 1828 roku, zaledwie osiem miesięcy przed śmiercią, Franz Schubert zdołał zorganizować jedyny w swojej karierze publiczny koncert poświęcony wyłącznie własnym utworom. Wydarzenie to spotkało się z bardzo dobrym przyjęciem, stanowiąc ukoronowanie jego dotychczasowej drogi artystycznej.

Kluczowe etapy edukacji i kariery

• 1808: Stypendium chóralne w Stadtkonvikt.
• 1804-1817: Prywatna nauka u Antonio Salieriego.
• 1813-ok. 1815: Praca jako nauczyciel w szkole ojca.
• 1816: Zamieszkanie u Franza von Schobera, decyzja o poświęceniu się komponowaniu.
• Marzec 1828: Jedyny autorski koncert poświęcony własnym utworom.

Twórczość i dorobek Franza Schuberta

Franz Schubert był kompozytorem o niezwykłej płodności twórczej. Rok 1815 był jednym z najbardziej produktywnych w jego życiu, podczas którego skomponował ponad 20 000 taktów muzyki. W tym niezwykle owocnym okresie powstało m.in. dziewięć utworów kościelnych, jedna symfonia oraz około 140 pieśni, znanych jako Lieder. Schubert jest powszechnie uznawany za mistrza niemieckiej pieśni artystycznej, pozostawiając po sobie ponad 600 utworów tego gatunku, które na stałe wpisały się do kanonu muzyki światowej. Do najsłynniejszych i najbardziej cenionych należą takie arcydzieła jak „Erlkönig”, „Gretchen am Spinnrade” oraz wzruszające „Ave Maria”. Mimo krótkiego życia, dorobek Schuberta w dziedzinie twórczości symfonicznej i kameralnej również jest imponujący. Skomponował siedem pełnych symfonii, w tym słynną VIII Symfonię h-moll, znaną jako „Niedokończona”, oraz monumentalną IX Symfonię C-dur, określaną mianem „Wielkiej”. Jego muzyka kameralna, obejmująca kwartety smyczkowe, tria fortepianowe i sonaty, stanowi ważny element repertuaru kameralnego. Cykle pieśni, takie jak „Die schöne Müllerin” czy „Winterreise”, które skomponował w latach 1823 i 1827, są przykładem głębokiego liryzmu i mistrzowskiego oddania tekstów literackich, często inspirowanych twórczością Goethego, Schillera czy Mayrhofera.

Najważniejsze dzieła i gatunki

• Pieśni (Lieder): Ponad 600 utworów, w tym „Erlkönig”, „Gretchen am Spinnrade”, „Ave Maria”.
• Symfonie: Siedem pełnych symfonii, m.in. VIII h-moll („Niedokończona”) i IX C-dur („Wielka”).
• Muzyka kameralna: Kwartety smyczkowe, tria fortepianowe, sonaty.
• Utwory fortepianowe: Impromptus, utwory fortepianowe.
• Cykle pieśni: „Die schöne Müllerin” (1823), „Winterreise” (1827).

Warto wiedzieć: Rok 1815 był jednym z najbardziej produktywnych w życiu Schuberta. W tym czasie skomponował ponad 20 000 taktów muzyki, w tym dziewięć utworów kościelnych, jedną symfonię i około 140 pieśni.

Uznanie i spuścizna Franza Schuberta

Za życia Franza Schuberta, uznanie dla jego twórczości ograniczało się głównie do małego kręgu wielbicieli i przyjaciół skupionych wokół tzw. „Schubertiady” – kawiarnianych i domowych spotkań muzycznych, gdzie prezentowano jego nowe utwory. Dopiero dekady po jego śmierci, tacy wybitni kompozytorzy jak Felix Mendelssohn, Robert Schumann, Franz Liszt i Johannes Brahms odkryli i zaczęli aktywnie promować jego dzieła. Ich wysiłki przyczyniły się do tego, że twórczość Schuberta zyskała należne jej miejsce w historii muzyki. Jego muzyka, charakteryzująca się niezwykłą melodyjnością, głębią emocjonalną i innowacyjnością, wywarła ogromny wpływ na rozwój muzyki romantyzmu. Dziś Franz Schubert jest powszechnie uważany za jednego z najważniejszych kompozytorów w historii, a jego 600 pieśni stanowią kamień milowy w rozwoju gatunku Lieder.

Ciekawostki z życia Franza Schuberta

Talent Franza Schuberta był tak niezwykły, że już w młodości przyciągał uwagę wybitnych muzyków. Michael Holzer, organista z Lichtental, który udzielał młodemu Schubertowi lekcji, przyznawał ze łzami w oczach, że nigdy nie miał tak zdolnego ucznia. Twierdził, że chłopiec wiedział już wszystko, co Holzer próbował mu przekazać, co świadczy o jego fenomenalnej intuicji muzycznej i zdolnościach przyswajania wiedzy. W dzieciństwie Schubert znalazł nietypowy sposób na rozwijanie swoich umiejętności gry na fortepianie. Zaprawiony w stolarskim rzemiośle czeladnik, z którym się zaprzyjaźnił, zabierał go do sąsiedniego magazynu fortepianów. Dzięki tej przyjaźni, młody Franz miał możliwość ćwiczenia na instrumentach znacznie lepszej jakości, co z pewnością wpłynęło na jego rozwój. Warto również wspomnieć o szczególnym utworze, który powstał w wyjątkowych okolicznościach. Przyjmuje się, że niedokończony „Oktet na instrumenty dęte” (D 72), skomponowany w 1812 roku, był wyrazem hołdu dla jego matki, Marii Elisabeth, i został napisany w celu upamiętnienia jej śmierci. Jego niezwykła twórczość, obejmująca około 600 pieśni, często inspirowana była tekstami Goethego i Schillera. Schubert miał zaledwie 31 lat, gdy zmarł w Wiedniu. Jego grób, podobnie jak grób Beethovena, znajduje się na Cmentarzu Centralnym w Wiedniu.

Dodatkowe fakty o Franzu Schubercie

• Niezwykły talent pedagogiczny Michaela Holzera: Holzer uważał Schuberta za ucznia, który wiedział już wszystko.
• Ćwiczenia w magazynie fortepianów: Przyjaźń z czeladnikiem stolarskim umożliwiła mu grę na lepszych instrumentach.
• Upamiętnienie matki: „Oktet na instrumenty dęte” (D 72) mógł być poświęcony pamięci Marii Elisabeth.
• Debata naukowa: Teza o homoseksualnych skłonnościach Schuberta, wysunięta w 1989 roku, wywołała gorącą dyskusję naukową.

Warto wiedzieć: Za życia uznanie dla Schuberta było ograniczone do wąskiego kręgu wielbicieli w Wiedniu. Jego pośmiertną sławę ugruntowali tacy kompozytorzy jak Felix Mendelssohn, Robert Schumann, Franz Liszt i Johannes Brahms.

Franz Peter Schubert, mimo krótkiego życia, pozostawił po sobie dziedzictwo muzyczne o nieocenionej wartości. Jego mistrzostwo w tworzeniu pieśni, innowacyjne podejście do formy symfonicznej i kameralnej, a także głęboka emocjonalność jego kompozycji, sprawiły, że stał się jednym z filarów muzyki romantycznej. Jego twórczość, odkrywana i doceniana na nowo przez kolejne pokolenia artystów i słuchaczy, wciąż porusza i inspiruje, cementując jego pozycję jako jednego z najwybitniejszych kompozytorów w historii.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Franz_Schubert