Jack Lemmon: Biografia, filmografia, życie i kariera aktora

Jack Lemmon, urodzony 8 lutego 1925 roku, był jednym z najbardziej wszechstronnych aktorów swojego pokolenia, znanym z mistrzowskiego łączenia ról dramatycznych i komediowych. Jego niezapomniane kreacje, w tym nagrodzona Oscarem rola w filmie „Mister Roberts”, nadal pozostają w pamięci widzów. Lemmon był również ojcem aktora Chrisa Lemmona i blisko związanym z wieloletnim partnerem ekranowym, Walterem Matthau, z którym stworzył wiele kultowych filmów.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na grudzień 2023 roku, Jack Lemmon miałby 98 lat.
• Żona/Mąż: Felicia Farr (od 1962 do 2001)
• Dzieci: Chris Lemmon, Courtney Lemmon
• Zawód: Aktor, producent, reżyser
• Główne osiągnięcie: Dwukrotny zdobywca Oscara za najlepszą rolę pierwszoplanową i drugoplanową.

Podstawowe informacje biograficzne

Dane personalne i pochodzenie

John Uhler Lemmon III, znany światu jako Jack Lemmon, przyszedł na świat 8 lutego 1925 roku w windzie szpitala Newton-Wellesley w Newton, Massachusetts. Zmarł 27 czerwca 2001 roku w Los Angeles, w wieku 76 lat, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo filmowe. Jego miejsce spoczynku znajduje się na cmentarzu Westwood Village Memorial Park Cemetery w Los Angeles, gdzie spoczywa obok swojego wieloletniego przyjaciela i partnera ekranowego, Waltera Matthau. Ta wyjątkowa więź, która wykraczała poza ekran, jest symbolem ich głębokiej przyjaźni i wspólnych doświadczeń artystycznych.

Wykształcenie i pseudonimy

Droga Jacka Lemmona do sławy w Hollywood wiodła przez prestiżowe mury Uniwersytetu Harvarda, który ukończył w 1947 roku, uzyskując stopień Bachelor of Arts w dziedzinie nauk o służbie wojennej. Podczas studiów na Harvardzie, Lemmon musiał posługiwać się pseudonimami, aby móc brać udział w przedstawieniach. Jednym z takich pseudonimów był Timothy Orange. To wczesne doświadczenia sceniczne, choć okupione pewnymi ograniczeniami, z pewnością ukształtowały jego późniejszy talent aktorski i umiejętność improwizacji, przygotowując go do wyzwań, które miały nadejść w świecie filmu.

Życie prywatne

Rodzina pochodzenia

Jack Lemmon był jedynakiem. Jego rodzicami byli Mildred Burgess (z domu LaRue) oraz John Uhler Lemmon Jr., który pełnił ważne stanowisko wiceprezesa ds. sprzedaży w firmie Doughnut Corporation of America. Takie pochodzenie z pewnością zapewniło młodemu Jackowi stabilne dzieciństwo, choć jego późniejsze życie naznaczone było intensywną karierą artystyczną. Fakt, że był jedynym dzieckiem, mógł wpłynąć na jego indywidualizm i skupienie na rozwoju własnych talentów, które później podziwialiśmy na ekranie.

Pierwsze małżeństwo i syn

Pierwszą żoną Jacka Lemmona była Cynthia Stone. Para wzięła ślub w 1950 roku, jednak ich małżeństwo zakończyło się rozwodem w 1956 roku. Z tego związku narodził się syn, Chris Lemmon, który podążył śladami ojca i również został aktorem. Ta relacja, choć krótka, pozostawiła trwały ślad w życiu aktora, dając mu potomka, który kontynuował artystyczne dziedzictwo rodziny. Rozstanie z Cynthią Stone było z pewnością trudnym okresem, ale Lemmon starał się zapewnić synowi jak najlepsze warunki rozwoju.

Drugie małżeństwo i córka

Drugą, a zarazem ostatnią żoną Jacka Lemmona była aktorka Felicia Farr. Ich związek małżeński rozpoczął się w 1962 roku i trwał nieprzerwanie aż do śmierci aktora w 2001 roku. To dowód głębokiej i trwałej miłości, która przetrwała lata kariery i życia w blasku fleszy. Z Felicią Farr Jack Lemmon doczekał się córki, Courtney. Ich wspólne życie było oazą spokoju i wsparcia dla aktora, pozwalając mu realizować swoje ambicje zawodowe, jednocześnie tworząc silną i kochającą rodzinę. Po śmierci aktora, Felicia Farr pozostała wierna jego pamięci, a ich wspólne miejsce spoczynku obok Waltera Matthau symbolizuje niezwykłą bliskość, która łączyła tych artystów.

Kariera zawodowa

Początki i przełomowa rola

Jack Lemmon był aktorem o niezwykłej wszechstronności, potrafiącym z równą maestrią wcielać się w postacie komediowe i dramatyczne. Ta umiejętność zyskała mu miano „najbardziej utytułowanego tragikomika swoich czasów”. Jego droga do sławy w Hollywood rozpoczęła się od roli Ensinga Pulvera w filmie „Mister Roberts” z 1955 roku. Ta kreacja przyniosła mu pierwszego Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego i otworzyła drzwi do dalszych sukcesów. Grając u boku takich legend jak Henry Fonda i James Cagney, Lemmon udowodnił swój talent i potencjał, który szybko doceniło środowisko filmowe. Film ten stał się punktem zwrotnym w jego karierze, potwierdzając jego status jako wschodzącej gwiazdy Hollywood.

Współpraca z Billym Wilderem

Przez dekady Jack Lemmon tworzył niezwykle owocną współpracę z legendarnym reżyserem Billym Wilderem. Ich wspólne przedsięwzięcia zaowocowały siedmioma filmami, które na stałe wpisały się w historię kina. Początek tej artystycznej przyjaźni miał miejsce przy kultowej komedii „Pół żartem, pół serio” z 1959 roku. W tym filmie Lemmon podjął się niezwykle odważnego wyzwania, wcielając się w postać męską, która przez 80% czasu ekranowego występowała w kobiecym przebraniu. Co ciekawe, jego sposób poruszania się i zachowania był inspirowany osobowością jego własnej matki, co dodawało jego kreacji unikalnego realizmu i humoru. Ta współpraca z Billym Wilderem była kluczowa dla rozwoju kariery Lemmona, pozwalając mu na eksplorowanie różnorodnych ról i gatunków filmowych, od błyskotliwych komedii po przejmujące dramaty.

Słynny duet z Walterem Matthau

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych i uwielbianych duetów w historii Hollywood był bez wątpienia ten stworzony przez Jacka Lemmona i Waltera Matthau. Ich ekranowa chemia była tak silna, że wspólnie wystąpili w aż 10 filmach w latach 1966–1998. Te produkcje to prawdziwe perełki kinematografii, które na zawsze zapisały się w sercach widzów. Niezapomniane kreacje stworzyli w takich komediach jak „Dziwna para” z 1968 roku, gdzie wcielili się w dwóch skrajnie różnych współlokatorów, oraz w „Dwaj zgryźliwi tetrycy” z 1993 roku. Ich wspólne występy charakteryzowały się doskonałym wyczuciem komediowym, błyskotliwymi dialogami i niepowtarzalną energią, która przyciągała publiczność przed ekrany.

Działalność producencka i reżyserska

Jack Lemmon nie ograniczał się jedynie do pracy przed kamerą. W 1960 roku założył własną firmę produkcyjną o nazwie Jalem Productions. Nazwa ta powstała z połączenia pierwszych liter jego imion i nazwiska, co stanowi symbol jego zaangażowania i pasji do tworzenia filmów. Firma ta miała na swoim koncie produkcję takich hitów jak „Nieugięty Luke” z 1967 roku, który zdobył uznanie krytyków i publiczności. Lemmon odważył się również stanąć za kamerą, reżyserując jedyny film w swojej karierze – komediodramat „Kotch” z 1971 roku. W tym przedsięwzięciu powierzył główną rolę swojemu bliskiemu przyjacielowi, Walterowi Matthau, co po raz kolejny podkreślało ich silną więź i wzajemne wsparcie w świecie filmu.

Charakterystyka ekranowa

Ekranowy wizerunek Jacka Lemmona był definiowany przez postać „everymana” – przeciętnego, często lękliwego przedstawiciela klasy średniej, z którym widzowie mogli się łatwo utożsamiać. Ta umiejętność kreowania postaci bliskich sercu zwykłego człowieka przyniosła mu ogromną popularność i sympatię. Jego bohaterowie często stawali w obliczu życiowych wyzwań, a widzowie mogli odnaleźć w nich własne obawy, nadzieje i marzenia. Ta autentyczność i emocjonalna głębia sprawiały, że jego role były tak przekonujące i zapadające w pamięć. Nawet w rolach komediowych, Lemmon potrafił nadać swoim postaciom ludzkiego wymiaru, unikając karykatury i skupiając się na subtelnym portretowaniu ludzkich słabości i mocnych stron.

Nagrody i osiągnięcia

Nagrody Akademii (Oscary)

Jack Lemmon jest zdobywcą dwóch prestiżowych Nagród Akademii, czyli Oscarów. Pierwszą statuetkę otrzymał w 1955 roku za rolę drugoplanową w filmie „Mister Roberts”, co stanowiło przełom w jego karierze. Drugiego Oscara zdobył w 1973 roku za pierwszoplanową rolę w filmie „Ocalić tygrysa”. Tym samym Jack Lemmon przeszedł do historii jako pierwszy aktor, któremu udało się zdobyć obie te nagrody, co jest niezwykłym osiągnięciem świadczącym o jego ogromnym talencie i wszechstronności. Łącznie był nominowany do Nagrody Akademii aż osiem razy, co potwierdza jego stałą obecność w czołówce najlepszych aktorów swoich czasów.

Inne prestiżowe nagrody

Oprócz Oscarów, Jack Lemmon posiadał w swojej kolekcji imponującą liczbę innych prestiżowych nagród, które podkreślają jego znaczenie w świecie kina. Wśród nich znalazło się pięć Złotych Globów, trzy nagrody BAFTA, a także dwie nagrody Primetime Emmy. Jego talent został również doceniony na międzynarodowej arenie filmowej – zdobył prestiżowy Puchar Volpi dla najlepszego aktora na Festiwalu Filmowym w Wenecji. Te liczne wyróżnienia świadczą o jego wszechstronności i uznaniu, jakim cieszył się zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i poza ich granicami. Każda z tych nagród stanowiła potwierdzenie jego wyjątkowych umiejętności aktorskich i wkładu w rozwój sztuki filmowej.

Nagrody za całokształt twórczości

Doceniając jego długoletnią i wybitną karierę, Jack Lemmon został uhonorowany najważniejszymi nagrodami za całokształt twórczości. Wśród nich znalazły się AFI Life Achievement Award w 1988 roku, Cecil B. DeMille Award w 1991 roku oraz prestiżowe Kennedy Center Honors w 1996 roku. Te nagrody są dowodem na to, że Jack Lemmon na stałe zapisał się w annałach historii kina i kultury, jako artysta, którego wkład jest nieoceniony. Są one symbolicznym zwieńczeniem jego pracy, doceniającym nie tylko poszczególne role, ale całe jego życie poświęcone sztuce aktorskiej.

Filmy z udziałem Jacka Lemmona

Przełomowe role i współpraca z Billym Wilderem

• „Mister Roberts” (1955) – rola Ensinga Pulvera, za którą otrzymał Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego.
• „Pół żartem, pół serio” (1959) – kultowa komedia w reżyserii Billy’ego Wildera, gdzie Lemmon wcielił się w postać występującą przez większość czasu w kobiecym przebraniu.
• „Garsoniera” (1960) – rola nominowana do Nagrody Akademii.
• „Dni wina i róż” (1962) – kolejna nominacja do Oscara.
• „Słodka Irma” (1963) – kolejna współpraca z Billym Wilderem.

Współpraca z Walterem Matthau

• „Dziwna para” (1968) – jedna z najsłynniejszych komedii z duetem Lemmon-Matthau.
• „Dwaj zgryźliwi tetrycy” (1993) – kontynuacja popularnego filmu.
• „Nieugięty Luke” (1967) – film wyprodukowany przez Jalem Productions.

Inne znaczące produkcje

• „Chiński syndrom” (1979) – rola nominowana do Oscara.
• „Zaginiony” (1982) – kolejna nominacja do Nagrody Akademii.
• „Ocalić tygrysa” (1973) – rola pierwszoplanowa, za którą otrzymał Oscara.
• „Kotch” (1971) – jedyny film wyreżyserowany przez Jacka Lemmona.
• „Zdarzyć każdemu” (It Happened to Jane, 1958)

Nagrody i wyróżnienia

Warto wiedzieć: Jack Lemmon był pierwszym aktorem w historii, który zdobył Oscara zarówno dla najlepszego aktora drugoplanowego, jak i pierwszoplanowego, co podkreśla jego niezwykłą wszechstronność i umiejętność błyszczenia w różnych typach ról.

Jack Lemmon pozostanie na zawsze zapamiętany jako mistrz ekranu, którego wszechstronność i zdolność do poruszania ludzkich emocji uczyniły go jednym z najwybitniejszych aktorów XX wieku. Jego niezapomniane kreacje są dowodem na to, że prawdziwy talent potrafi przekraczać granice gatunków i pokoleń, a jego wkład w świat kina jest nieoceniony.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jack_Lemmon