Oktawian August, urodzony jako Gajusz Oktawiusz Turyn, był pierwszym cesarzem rzymskim, którego panowanie rozpoczęło nową erę w historii Imperium Rzymskiego. Na 19 sierpnia 14 roku n.e. miał 76 lat. Jego długie i burzliwe życie, naznaczone dziedzictwem Juliusza Cezara i wpływowym małżeństwem z Liwią Druzyllą, ukształtowało fundamenty przyszłego państwa. Po objęciu władzy oficjalnie „odnowił republikę”, skupiając jednak w swoich rękach pełnię władzy i przekształcając Rzym z miasta ceglanego w marmurowe centrum potęgi.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 76 lat (w momencie śmierci)
- Żona/Mąż: Liwia Druzylla
- Dzieci: Julia
- Zawód: Pierwszy Cesarz Rzymski
- Główne osiągnięcie: Zapoczątkowanie epoki cesarstwa rzymskiego (Pax Romana) i przekształcenie Rzymu
Podstawowe informacje o Oktawianie Auguście
Gajusz Oktawiusz Turyn, który przeszedł do historii jako Oktawian August, urodził się 23 września 63 roku p.n.e. w Rzymie. Jego życie było ściśle związane z losami Juliusza Cezara, po którego zabójstwie w 44 roku p.n.e. Oktawian został adoptowany testamentem i przyjął nazwisko Gaius Iulius Caesar Octavianus. Od 16 stycznia 27 roku p.n.e. do swojej śmierci panował jako Imperator Caesar Augustus. Oktawian August zmarł 19 sierpnia 14 roku n.e. w miejscowości Nola, w wieku 76 lat. Pośmiertnie został deifikowany przez senat i zaliczony w poczet bogów jako Divus Augustus. Jego ciało spoczęło w Mauzoleum Augusta, monumentalnym grobowcu wzniesionym w Rzymie, który służył jako miejsce pochówku dla niego i członków jego dynastii. Choć znaki zodiaku wskazują na wagę, ze względów politycznych i propagandowych Oktawian wybrał Koziorożca na swojego opiekuna, umieszczając jego wizerunek m.in. na bitych przez siebie denarach.
Rodzina i życie prywatne Oktawiana Augusta
Oktawian August był synem Gajusza Oktawiusza oraz Atii Starszej. Poprzez swoją matkę, Atię, był wnukiem Julii, siostry dyktatora Juliusza Cezara. W wieku zaledwie czterech lat stracił ojca, co wpłynęło na jego wczesne wychowanie pod okiem matki i babki. Jego pierwszym małżeństwem był związek ze Skrybonią, zawarty w 40 roku p.n.e. Z tego związku przyszła na świat jego jedyne biologiczne dziecko – córka Julia. W 38 roku p.n.e. poślubił Liwię Druzyllę, która pozostała jego żoną aż do śmierci w 14 roku n.e. Livia stała się jedną z najbardziej wpływowych kobiet w historii Rzymu.
Potomstwo Oktawiana Augusta
- Julia (urodzona ok. 40 r. p.n.e.) – jedyne biologiczne dziecko Augusta, z pierwszego małżeństwa ze Skrybonią.
Kariera polityczna i droga do władzy
Po zabójstwie Juliusza Cezara w 44 roku p.n.e., Oktawian oficjalnie przyjął dziedzictwo dyktatora, co stanowiło fundament jego roszczeń do władzy i legitymizacji w oczach weteranów Cezara. W 43 roku p.n.e. zawiązał drugi triumwirat wraz z Markiem Antoniuszem i Markiem Emiliuszem Lepidusem, który został oficjalnie zatwierdzony przez senat rzymski. W celu eliminacji przeciwników politycznych wprowadził listy proskrypcyjne, na mocy których skazano na śmierć i konfiskatę majątku 300 senatorów, w tym Cycerona, oraz 2000 ekwitów. 16 stycznia 27 roku p.n.e. senat na wniosek Plankusa nadał mu honorowy tytuł Augusta, co stanowi symboliczny początek cesarstwa. Oktawian August oficjalnie twierdził, iż jedynie „odnowił republikę” (*restitutio rei publicae*), choć w rzeczywistości skupił w swoich rękach pełnię władzy. Wprowadził podział prowincji na senatorskie, uważane za bezpieczne, oraz cesarskie, znajdujące się na granicach i wymagające obecności legionów, nad którymi sprawował bezpośrednią kontrolę. Jako *princeps senatus*, czyli pierwszy na liście senatorów, posiadał prawo zabierania głosu jako pierwszy, co pozwalało mu narzucać kierunek obrad senatu.
Warto wiedzieć: Tytuł Augusta, nadany 16 stycznia 27 roku p.n.e., jest uznawany za symboliczny początek cesarstwa rzymskiego, kończący okres republiki.
Kariera wojskowa i konflikty
Droga Oktawiana do jednowładztwa była naznaczona licznymi konfliktami militarnymi. W 42 roku p.n.e. wspólnie z Markiem Antoniuszem dowodził w zwycięskiej bitwie pod Filippi, pokonując wojska Brutusa i Kasjusza, zabójców Cezara. W 36 roku p.n.e. jego flota, dowodzona przez Marka Agrypę, ostatecznie pokonała Sekstusa Pompejusza, który wcześniej znacząco utrudniał dostawy zboża do Rzymu. Decydujące starcie o jedynowładztwo miało miejsce w 31 roku p.n.e. pod Akcjum, gdzie flota Oktawiana rozbiła siły Marka Antoniusza i Kleopatry. Po zwycięstwie nad Egiptem w 30 roku p.n.e. Oktawian uczynił ten kraj swoją osobistą domeną cesarską. W sierpniu 29 roku p.n.e. odbył w Rzymie potrójny triumf, celebrując pacyfikację imperium i umacniając swoją pozycję jako niekwestionowanego władcy.
Najważniejsze bitwy i konflikty Oktawiana Augusta
| Rok | Nazwa bitwy/konfliktu | Przeciwnik | Wynik |
|---|---|---|---|
| 42 r. p.n.e. | Bitwa pod Filippi | Wojska Brutusa i Kasjusza | Zwycięstwo |
| 36 r. p.n.e. | Pokonanie Sekstusa Pompejusza | Sekstus Pompejusz | Zwycięstwo floty |
| 31 r. p.n.e. | Bitwa pod Akcjum | Siły Marka Antoniusza i Kleopatry | Zwycięstwo |
Wkład w kulturę i sztukę
Oktawian August jest powszechnie kojarzony ze słowami: „Zastałem Rzym ceglany, a zostawiłem marmurowy”, co odnosiło się do licznych fundacji świątyń i gmachów użyteczności publicznej, które zlecił wybudować. Jego panowanie było okresem rozkwitu literatury i sztuki. Był mecenasem twórczości literackiej, a w jego otoczeniu, głównie dzięki wsparciu Gajusza Mecenasa, tworzyli najwybitniejsi poeci rzymscy, tacy jak Wergiliusz, Horacy czy Propercjusz. Sam August również zajmował się twórczością literacką, pisząc między innymi autobiografię oraz utwory poetyckie. W sztuce rzymskiej utrwalił się specyficzny typ jego przedstawiania, czego doskonałym przykładem jest słynny posąg „August z Prima Porta”.
Kontrowersje i spiski
Po zwycięstwie nad Markiem Antoniuszem, Oktawian wykazał się bezwzględnością, nakazując zamordowanie Cezariona, syna Kleopatry i Juliusza Cezara, aby wyeliminować potencjalnego konkurenta do władzy. Mimo pozornej stabilizacji politycznej, przeciwko jego władzy zawiązywano liczne spiski, co świadczyło o tym, że nie cała rzymska elita akceptowała nowy system pryncypatu. Te wydarzenia ukazują złożoność okresu przejściowego od republiki do cesarstwa, naznaczonego zarówno wielkimi osiągnięciami, jak i brutalną walką o władzę.
Warto wiedzieć: Mimo pozornej stabilizacji, przeciwko władzy Oktawiana Augusta zawiązywano liczne spiski, co świadczyło o tym, że nie cała rzymska elita akceptowała system pryncypatu.
Ciekawostki z życia Oktawiana Augusta
Jako zaledwie szesnastoletni młodzieniec, Oktawian otrzymał od Juliusza Cezara liczne łupy wojenne po triumfie nad Afryką, mimo że nie brał aktywnego udziału w walkach. W 45 roku p.n.e., jeszcze osłabiony po ciężkiej chorobie, wyruszył za Cezarem do Hiszpanii, czym zaimponował dyktatorowi i przypieczętował swoją pozycję jako jego potencjalnego następcy. Przydomek „Thurinus” otrzymał w dzieciństwie; według jednej z wersji, miało to upamiętniać zwycięstwo jego ojca nad zbiegłymi niewolnikami. Jego wybór znaku zodiaku na Koziorożca, mimo urodzenia pod znakiem Wagi, jest przykładem strategicznego wykorzystania symboliki w celach politycznych i propagandowych.
Kluczowe etapy życia i kariery Oktawiana Augusta
- 63 r. p.n.e.: Urodzenie jako Gajusz Oktawiusz Turyn.
- 44 r. p.n.e.: Adopcja testamentowa przez Juliusza Cezara, przyjęcie nazwiska Gaius Iulius Caesar Octavianus.
- 43 r. p.n.e.: Zawiązanie drugiego triumwiratu z Markiem Antoniuszem i Markiem Emiliuszem Lepidusem.
- 42 r. p.n.e.: Zwycięstwo w bitwie pod Filippi.
- 31 r. p.n.e.: Zwycięstwo w bitwie pod Akcjum.
- 30 r. p.n.e.: Podbój Egiptu.
- 29 r. p.n.e.: Potrójny triumf w Rzymie.
- 16 stycznia 27 r. p.n.e.: Nadanie tytułu Augusta, początek cesarstwa.
- 14 n.e.: Śmierć w Noli.
Oktawian August, pierwszy cesarz rzymski, na zawsze zmienił bieg historii, wprowadzając epokę pokoju i rozkwitu, znaną jako Pax Romana. Jego panowanie pokazuje, jak strategiczne zarządzanie polityką, propagandą i kulturą mogło doprowadzić do ustanowienia trwałej dynastii i przekształcenia Imperium Rzymskiego w potęgę, która przetrwała wieki.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Kim był i co zrobił Oktawian August?
Oktawian August był pierwszym rzymskim cesarzem, który panował od 27 roku p.n.e. do 14 roku n.e. Znany jest przede wszystkim z zakończenia długotrwałych wojen domowych i zapoczątkowania Pax Romana, okresu względnego pokoju i dobrobytu w Imperium Rzymskim.
Z czego słyną oktawian August?
Oktawian August słynie z reform administracyjnych, które usprawniły zarządzanie państwem, oraz z rozbudowy infrastruktury, w tym budowy dróg i akweduktów. Jest również pamiętany jako patron sztuki i literatury, co przyczyniło się do rozkwitu kultury w jego epoce.
Czy Oktawian August był synem Cezara?
Oktawian August nie był biologicznym synem Juliusza Cezara. Był jego siostrzeńcem i adoptowanym synem, który odziedziczył po nim majątek i pozycję polityczną.
Kim byli dla siebie Gajusz Juliusz Cezar i Oktawian August?
Gajusz Juliusz Cezar był wujem Oktawiana Augusta ze strony matki i adoptował go jako swojego dziedzica. Oktawian August, po śmierci Cezara, przejął jego imię i znaczną część jego władzy, stając się jego następcą.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Oktawian_August
