Paul Newman: aktor, 83 lata, zm. 2008

Paul Leonard Newman, urodzony 26 stycznia 1925 roku w Cleveland Heights w stanie Ohio, był jednym z najwybitniejszych amerykańskich aktorów filmowych i teatralnych XX wieku. Jego kariera, trwająca nieprzerwanie przez blisko sześć dekad, od debiutu w 1949 roku do śmierci w 2008 roku, przyniosła mu status ikony kina. Newman, który zmarł w wieku 83 lat w swoim domu w Westport w stanie Connecticut, pozostawił po sobie dorobek filmowy, który do dziś inspiruje kolejne pokolenia. Jego długoletnie i pełne sukcesów małżeństwo z aktorką Joanne Woodward, zawarte w 1958 roku, jest uznawane za jeden z najtrwalszych związków w historii Hollywood. Paul Newman miał szóstkę dzieci, w tym syna Scotta, również aktora, oraz córki Nell i Melissę.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na wrzesień 2008 roku miał 83 lata.
• Żona/Mąż: Joanne Woodward
• Dzieci: Scott Newman, Nell Newman, Melissa Newman (oraz troje innych dzieci z poprzedniego małżeństwa)
• Zawód: Aktor, reżyser, kierowca wyścigowy, filantrop
• Główne osiągnięcie: Oscar dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za rolę w filmie „Kolor pieniędzy”, a także ogromny wkład w działalność charytatywną poprzez Newman’s Own i SeriousFun Children’s Network.

Podstawowe informacje biograficzne

Paul Leonard Newman, urodzony 26 stycznia 1925 roku w Cleveland Heights w stanie Ohio, zmarł 26 września 2008 roku w Westport w stanie Connecticut, w wieku 83 lat. Uznawany za jedną z ostatnich wielkich gwiazd filmowych XX wieku, jego kariera aktorska trwała nieprzerwanie przez blisko sześć dekad, od debiutu w 1949 roku do śmierci. Solidne podstawy dla jego przyszłych sukcesów stanowiły studia w Yale School of Drama oraz nauka w prestiżowym Actors Studio w Nowym Jorku pod kierunkiem Lee Strasberga.

Rodzina i życie prywatne

Ojciec Paula Newmana, Arthur Sigmund Newman Sr., miał pochodzenie żydowskie, będąc synem imigrantów z Węgier i Polski. Sam Paul Newman identyfikował się jako Żyd. Jego drugą i ostatnią żoną była ceniona aktorka Joanne Woodward. Pobrali się w 1958 roku i pozostali razem aż do śmierci Paula, tworząc jeden z najbardziej znanych i stabilnych związków w świecie Hollywood. Owocem ich związku oraz wcześniejszych relacji było łącznie sześcioro dzieci.

Dzieci Paula Newmana

• Scott Newman (zmarły aktor)
• Nell Newman (aktywistka i ekolożka)
• Melissa Newman
• (Trzy dalsze córki z pierwszego małżeństwa)

Kariera zawodowa

Początki kariery i wykształcenie

Droga Paula Newmana do sławy rozpoczęła się od studiów aktorskich. Po ukończeniu Yale School of Drama, kontynuował naukę w prestiżowym Actors Studio w Nowym Jorku, gdzie szlifował swój talent pod okiem legendarnego Lee Strasberga. Te solidne podstawy akademickie stanowiły fundament dla jego przyszłych, wybitnych ról filmowych i teatralnych.

Debiut teatralny i filmowy

Debiut sceniczny Paula Newmana miał miejsce na Broadwayu w 1953 roku w sztuce Williama Inge’a pt. „Picnic”. To właśnie na deskach teatru poznał swoją przyszłą żonę, Joanne Woodward, co zapoczątkowało jeden z najpiękniejszych związków w historii Hollywood. Jego pierwszy film w Hollywood, „Srebrny kielich” z 1954 roku, okazał się jednak klapą finansową. Sam aktor często z dystansem i pewną dozą pogardy odnosił się do tej wczesnej produkcji.

Przełomowe role i współprace

Prawdziwy przełom w karierze Paula Newmana nastąpił po tragicznej śmierci Jamesa Deana w 1955 roku. Newman brał udział w zdjęciach próbnych do filmu „Na wschód od Edenu” wraz z Deanem, a po jego śmierci przejął kilka projektów pierwotnie planowanych dla zmarłego aktora. To wydarzenie stało się trampoliną do jego wielkiej kariery. W swojej bogatej filmografii Paul Newman stworzył niezapomniane kreacje, m.in. u boku Elizabeth Taylor w „Kotce na gorącym, blaszanym dachu” (1958) oraz z Robertem Redfordem w kultowych produkcjach „Butch Cassidy i Sundance Kid” (1969) i „Żądło” (1973). Jego kreacje w filmach takich jak „Hud” czy „Nieugięty Luke” na stałe wpisały się w historię kina.

Kariera reżyserska

Paul Newman nie ograniczał się jedynie do aktorstwa. W 1968 roku zadebiutował jako reżyser filmem „Rachelo, Rachelo”, w którym główną rolę powierzył swojej żonie, Joanne Woodward. To przedsięwzięcie pokazało jego wszechstronność i talent nie tylko przed kamerą, ale i za nią.

Późniejsze projekty

Pod koniec swojej kariery, Paul Newman użyczył głosu postaci Doca Hudsona w animowanym hicie studia Pixar pt. „Auta” z 2006 roku. Była to jedna z jego ostatnich pamiętnych ról, która przyniosła mu uznanie wśród młodszej widowni.

Osiągnięcia i nagrody

Oscar dla najlepszego aktora pierwszoplanowego zdobył w 1986 roku za rolę w filmie „Kolor pieniędzy”.

Nagrody filmowe i wyróżnienia

Pomimo licznych nominacji i uznania krytyków przez lata, Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego Paul Newman zdobył dopiero w 1986 roku za rolę „Szybkiego Eddiego” Felsona w filmie Martina Scorsese „Kolor pieniędzy”. Akademia Filmowa doceniła jego całokształt twórczości, przyznając mu dwa prestiżowe wyróżnienia specjalne: Nagrodę Honorową w 1985 roku za całokształt twórczości oraz Nagrodę im. Jeana Hersholta za działalność humanitarną w 1994 roku. Te nagrody są świadectwem jego wyjątkowego talentu i zaangażowania w sprawy społeczne.

Inne nagrody i nominacje

Poza nagrodami filmowymi, Paul Newman był również nominowany do dwóch nagród Grammy za albumy mówione, a także do nagrody Tony za swoje występy teatralne, co świadczy o jego wszechstronności artystycznej i uznaniu w różnych dziedzinach sztuki.

Działalność filantropijna i społeczna

Newman’s Own

W 1982 roku Paul Newman współzałożył firmę spożywczą „Newman’s Own”, która stała się synonimem filantropii. Firma przyjęła unikalny model biznesowy, zgodnie z którym wszystkie zyski po opodatkowaniu są przekazywane na cele charytatywne. Do maja 2021 roku kwota przekazana przez Newman’s Own na cele dobroczynne przekroczyła imponującą sumę 570 milionów dolarów, co jest świadectwem ogromnego zaangażowania Newmana w pomoc innym.

SeriousFun Children’s Network

W 1988 roku Paul Newman założył SeriousFun Children’s Network, rozległą sieć letnich obozów dla dzieci cierpiących na poważne choroby. Sieć ta zapewniała bezpłatną opiekę i niezapomniane wrażenia dla tysięcy młodych pacjentów, dając im szansę na radość i normalność w trudnych chwilach.

Aktywność polityczna

Paul Newman był również osobą aktywną politycznie, co doprowadziło do jego wpisania na słynną „listę wrogów” prezydenta Richarda Nixona, na 19. miejscu. Sam aktor uważał to wyróżnienie za jedno ze swoich największych osiągnięć, podkreślając swoją niezależność i zaangażowanie w sprawy społeczne.

Sport i pasje

Kierowca wyścigowy

Jedną z największych pasji Paula Newmana był sport motorowy. Zainteresował się wyścigami podczas przygotowań do filmu „Zwycięstwo” w 1969 roku, a jego zamiłowanie do prędkości przerodziło się w profesjonalną karierę. Newman startował w licznych prestiżowych zawodach, udowadniając swój talent i determinację.

Sukcesy sportowe

Jako kierowca wyścigowy, Paul Newman odnosił znaczące sukcesy. W 1979 roku zajął drugie miejsce w legendarnym wyścigu 24h Le Mans. Jego determinacja i talent zostały ponownie docenione w 1995 roku, kiedy to w wieku 70 lat został najstarszym kierowcą, który wygrał w swojej klasie w prestiżowym wyścigu 24h Daytona.

Współwłaściciel zespołu wyścigowego

Poza własnymi startami, Paul Newman był również współwłaścicielem zespołu wyścigowego Newman/Haas Racing. Zespół ten odnosił liczne sukcesy w serii IndyCar, co dodatkowo podkreślało zaangażowanie i pasję Newmana w świat sportów motorowych.

Inne role i służba wojskowa

Głos w animacji

Pod koniec życia, Paul Newman przyjął rolę, która przyniosła mu popularność wśród najmłodszej widowni. Użyczył głosu postaci Doca Hudsona w niezwykle popularnym animowanym filmie studia Pixar pt. „Auta” z 2006 roku. Była to jedna z jego ostatnich, ale bardzo zapadających w pamięć ról.

Służba w Marynarce Wojennej

W czasie II wojny światowej Paul Newman służył w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych na Pacyfiku. Pełnił tam funkcję radiotelegrafisty i strzelca ogonowego w bombowcach torpedowych Avenger. Jego doświadczenia z tego okresu miały wpływ na jego dalsze życie i postrzeganie świata.

Ciekawostki i mniej znane fakty

Anegdota z okresu służby wojskowej

Podczas służby wojskowej Paul Newman uniknął śmierci dzięki niezwykłemu zbiegowi okoliczności. Pilot jego samolotu doznał bólu ucha i został uziemiony, podczas gdy reszta ich eskadry zginęła w ataku kamikaze. To wydarzenie z pewnością pozostawiło trwały ślad w jego pamięci.

Pierwsza rola aktorska

Już jako dziecko, w wieku zaledwie 7 lat, Paul Newman zagrał swoją pierwszą rolę. W szkolnym przedstawieniu o Robin Hoodzie wcielił się w postać błazna nadwornego. Był to wczesny sygnał jego talentu aktorskiego.

Postawa wobec sławy

Paul Newman był znany ze swojej wielkiej skromności i dystansu do własnej sławy. Zamiast skupiać się na hollywoodzkim blichtrze, wolał poświęcać swój czas i energię na rozwój swoich pasji, takich jak wyścigi samochodowe, oraz na działalność charytatywną, co czyniło go postacią wyjątkową w świecie show-biznesu.

Stan zdrowia i ostatnie lata

W ostatnich latach swojego życia Paul Newman zmagał się z chorobą nowotworową. Zmarł na raka płuc 26 września 2008 roku w swoim domu w Westport, w otoczeniu rodziny. Jego odejście było wielką stratą dla świata filmu i filantropii.

Paul Newman, ikona amerykańskiego kina, pozostawił po sobie nie tylko wybitny dorobek artystyczny, ale także trwały ślad w historii filantropii. Jego zaangażowanie w działalność charytatywną, w tym stworzenie firmy Newman’s Own i sieci obozów SeriousFun Children’s Network, zmieniło życie tysięcy ludzi i stanowi inspirację dla przyszłych pokoleń. Połączenie talentu aktorskiego, pasji do sportów motorowych i głębokiego poczucia odpowiedzialności społecznej czyni go postacią wybitną i niezapomnianą.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Newman