Akira Kurosawa: wizjoner kina, mistrz samurajów.

Akira Kurosawa, urodzony 23 marca 1910 roku w Tokio, to postać monumentalna w historii światowej kinematografii. Przez sześć dekad swojej kariery, od 1936 do 1993 roku, japoński reżyser, scenarzysta i producent stworzył 30 filmów fabularnych, wywierając niezatarty wpływ na pokolenia twórców. Jego dzieła, takie jak przełomowy „Rashomon” czy kultowi „Siedmiu samurajów”, wciąż inspirują i zachwycają widzów na całym świecie. Kurosawa, który zmarł 6 września 1998 roku w wieku 88 lat, był żonaty z aktorką Yōko Yaguchi, z którą miał dwoje dzieci: syna Hisao i córkę Kazuko.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na marzec 2024 roku Akira Kurosawa miałby 114 lat.
• Żona/Mąż: Yōko Yaguchi
• Dzieci: Hisao Kurosawa, Kazuko Kurosawa
• Zawód: Reżyser, scenarzysta, producent filmowy
• Główne osiągnięcie: Stworzenie ponadczasowych arcydzieł kinematografii, takich jak „Rashomon” i „Siedmiu samurajów”, które zrewolucjonizowały kino i wpłynęły na jego rozwój na całym świecie.

Podstawowe informacje o Akira Kurosawa

Akira Kurosawa przyszedł na świat 23 marca 1910 roku w Ōi Town, dziś części tokijskiej dzielnicy Shinagawa. Jego życie zakończyło się 6 września 1998 roku, w wieku 88 lat, w dzielnicy Setagaya w Tokio. Jako wszechstronny filmowiec, Kurosawa poświęcił sześć dekad swojej kariery, od 1936 do 1993 roku, na stworzenie 30 filmów fabularnych. Jego zaangażowanie w proces twórczy było wszechstronne – często pełnił rolę scenarzysty, producenta oraz montażysty. Charakterystyczny styl filmowy Akiry Kurosawy, cechujący się śmiałością i dynamizmem, czerpał inspirację z kina zachodniego, jednocześnie zachowując unikalną odrębność. To właśnie ta mieszanka wpłynęła na jego pozycję jednego z najbardziej wpływowych twórców w historii kina.

Życie osobiste Akira Kurosawa

Akira Kurosawa pochodził z umiarkowanie zamożnej rodziny, będąc najmłodszym z ośmiorga dzieci. Jego ojciec, Isamu Kurosawa, był potomkiem samurajów z prefektury Akita i pełnił funkcję dyrektora niższej szkoły średniej Instytutu Wychowania Fizycznego Armii. Kluczową postacią w jego wczesnych latach był starszy o cztery lata brat, Heigo Kurosawa. Heigo pracował jako benshi, czyli narrator filmów niemych, i to on wprowadził młodego Akirę w świat teatru i cyrku. Tragiczne wydarzenia naznaczyły życie Kurosawy – w lipcu 1933 roku jego brat Heigo popełnił samobójstwo. Akira Kurosawa wspominał tę stratę po latach jako coś, o czym „nie chce opowiadać”.

Rodzina i dzieci

Drogi Akiry Kurosawy i jego przyszłej żony, aktorki Yōko Yaguchi, skrzyżowały się w 1944 roku na planie filmu „Najpiękniejsza”. Yōko, jako liderka grupy aktorek, często wdawała się w spory z reżyserem dotyczące warunków pracy. Mimo początkowych konfliktów, ich relacja rozkwitła, a ślub odbył się 21 maja 1945 roku. Akira Kurosawa i Yōko Yaguchi doczekali się dwojga dzieci. Ich syn, Hisao, urodził się 20 grudnia 1945 roku, a córka, Kazuko, przyszła na świat 29 kwietnia 1954 roku.

• Syn: Hisao Kurosawa (ur. 20 grudnia 1945)
• Córka: Kazuko Kurosawa (ur. 29 kwietnia 1954)

Kariera filmowa Akira Kurosawa

Zanim Akira Kurosawa na dobre wkroczył do świata filmu, jego artystyczne aspiracje kierowały się ku malarstwu. Pracował dla lewicowej Ligi Artystów Proletariackich, jednak ostatecznie porzucił tę ścieżkę. Uznając, że ruch ten zbyt dosłownie przenosi ideały polityczne na płótno, nie zapewniając mu jednocześnie możliwości zarobku, Kurosawa zaczął szukać innej drogi. Przełom nastąpił w 1936 roku, kiedy to rozpoczął karierę filmową w studiu P.C.L. (późniejsze Toho). Zwycięstwo w konkursie na asystenta reżysera zawdzięczał przekornemu esejowi o wadach japońskiego kina, który wyróżniał się na tle innych zgłoszeń. Wejście Kurosawy do branży filmowej było dziełem przypadku – odpowiedział na ogłoszenie w gazecie tylko dlatego, że studio P.C.L. szukało asystentów, nie wykazując wcześniej zawodowego zainteresowania filmem.

Kluczową rolę w jego edukacji filmowej odegrał mentor, Kajirō Yamamoto. Pod jego okiem Kurosawa pracował przy 17 filmach, zdobywając wszechstronną wiedzę na temat wszystkich rzemiosł filmowych – od budowy dekoracji po montaż i dubbing. Jego debiut reżyserski nastąpił w 1943 roku filmem o judo pt. „Saga o dżudo” (*Sanshiro Sugata*). Pomimo problemów z cenzurą, która uznała go za zbyt „brytyjsko-amerykański”, film odniósł wielki sukces komercyjny i krytyczny, wyznaczając początek jego kariery. Kolejnym przełomem był film „Pijany anioł” z 1948 roku, w którym Akira Kurosawa obsadził nieznanego wówczas aktora Toshirō Mifune. Był to początek legendarnej współpracy obejmującej łącznie 16 wspólnych produkcji, które na stałe zapisały się w historii kina, w tym takie arcydzieła jak „Siedmiu samurajów” (1954), „Tron we krwi” (1957) czy „Ukryta forteca” (1958). Te filmy nie tylko stały się klasykami, ale również doczekały się licznych adaptacji, potwierdzając ich ponadczasowe znaczenie.

Początki kariery

Ścieżka Akiry Kurosawy do kina nie była od razu oczywista. Początkowo planował zostać malarzem i aktywnie działał w lewicowej Lidze Artystów Proletariackich. Jednakże, uznając ograniczenia tego ruchu w zakresie ekspresji artystycznej i możliwości zarobkowych, Kurosawa zaczął poszukiwać nowych dróg. Jego wejście do branży filmowej było w dużej mierze dziełem przypadku. W 1936 roku, studiując ogłoszenia prasowe, natknął się na informację o rekrutacji na stanowisko asystenta reżysera w studiu P.C.L. (późniejsze Toho). Zaintrygowany, postanowił wysłać swoje zgłoszenie, dołączając do niego przekorny esej krytykujący wady ówczesnego japońskiego kina. Ten nietypowy list aplikacyjny okazał się kluczem do jego przyszłej kariery. Warto podkreślić, że przed tym wydarzeniem Kurosawa nie wykazywał wcześniej zawodowego zainteresowania filmem, co czyni jego drogę do reżyserii jeszcze bardziej niezwykłą.

Pod skrzydłami Kajirō Yamamoto, swojego mentora, Kurosawa zdobywał szlify w niemal każdym aspekcie produkcji filmowej. Pracując przy 17 filmach, nauczył się budowy dekoracji, montażu, dubbingu i wielu innych kluczowych umiejętności. Ta gruntowna edukacja okazała się nieoceniona, gdy w 1943 roku zadebiutował jako reżyser filmem o judo pt. „Saga o dżudo” (*Sanshiro Sugata*). Pomimo początkowych problemów z cenzurą, która uznała dzieło za zbyt „brytyjsko-amerykańskie”, film odniósł znaczący sukces komercyjny i krytyczny, zapowiadając narodziny nowego, wielkiego talentu w japońskiej kinematografii.

Przełomowe filmy i międzynarodowa sława

Przełomem, który na zawsze odmienił karierę Akiry Kurosawy i otworzył drzwi do międzynarodowej sławy, był film „Pijany anioł” z 1948 roku. To właśnie w tym dziele reżyser obsadził nieznanego wówczas aktora Toshirō Mifune, co zapoczątkowało jedną z najbardziej legendarnych współpracy w historii kina. Ich wspólna praca zaowocowała łącznie 16 produkcjami, które na trwałe zapisały się w annałach kinematografii. Jednak to film „Rashomon” z 1950 roku przyniósł Kurosawie światowe uznanie. Niespodziewane zdobycie Złotego Lwa na festiwalu w Wenecji w 1951 roku otworzyło zachodnie rynki dla kina japońskiego, prezentując jego bogactwo i różnorodność szerszej publiczności. Filmy takie jak „Siedmiu samurajów” (1954), będący inspiracją dla wielu westernów, w tym dla Sergio Leone i jego „Garści dolarów”, „Tron we krwi” (1957), luźna adaptacja „Makbeta” Szekspira, czy „Ukryta forteca” (1958), która wpłynęła na George’a Lucasa przy tworzeniu „Gwiezdnych wojen”, stały się klasykami. Te arcydzieła nie tylko ugruntowały pozycję Kurosawy jako mistrza narracji i wizualnego stylu, ale również udowodniły uniwersalność jego tematów, które rezonowały z widzami na całym świecie, niezależnie od pochodzenia kulturowego. Filmy te, od „Sagi o dżudo” po późniejsze dzieła, kształtowały obraz japońskiego kina na arenie międzynarodowej.

Nagrody i osiągnięcia Akira Kurosawa

Za całokształt swojej wybitnej twórczości, Akira Kurosawa został uhonorowany Honorowym Oscarem (Academy Award for Lifetime Achievement) w 1990 roku. To prestiżowe wyróżnienie podkreśliło jego nieoceniony wkład w rozwój sztuki filmowej na przestrzeni lat. Pośmiertnie, jego dziedzictwo było nadal celebrowane. Magazyn *AsianWeek* oraz stacja CNN przyznały mu tytuł „Azjaty Stulecia” w kategorii „Sztuka, Literatura i Kultura”, co stanowiło wyraz uznania dla jego wpływu na kulturę azjatycką i światową. Kurosawa został również uznany za jedną z pięciu osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Azji w XX wieku, co świadczy o jego dalekosiężnym wpływie wykraczającym poza kino.

Styl i metody pracy Akira Kurosawa

Akira Kurosawa był znany ze swojego niezwykle rygorystycznego podejścia do aktorów i całego procesu produkcyjnego. Podczas kręcenia filmu „Najpiękniejsza”, postanowił nadać swoim aktorkom wyjątkowo realistyczne doświadczenie, nakazując im mieszkać w prawdziwej fabryce i spożywać tamtejsze posiłki. Ten radykalny środek miał na celu zanurzenie ich w autentycznym środowisku pracy, aby uzyskać maksymalny realizm na ekranie. Jako reżyser, Kurosawa był człowiekiem „totalnym”, głęboko zaangażowanym w każdy aspekt tworzenia filmu. Pisał lub współpisał scenariusze do wszystkich swoich produkcji, co świadczy o jego wizjonerskim podejściu i kontroli nad narracją. Co ciekawe, pisanie tekstów dla innych reżyserów stanowiło dla niego lukratywne zajęcie dodatkowe, które kontynuował aż do lat 60. XX wieku, co pokazuje jego wszechstronność i zapotrzebowanie na jego talent scenariopisarski.

Ciekawostki z życia Akira Kurosawa

Wstrząsające doświadczenie z dzieciństwa ukształtowało wrażliwość Akiry Kurosawy. W wieku 13 lat, po wielkim trzęsieniu ziemi w Kantō w 1923 roku, jego brat Heigo zabrał go na spacer po zrujnowanym Tokio, wśród ruin i zwłok. Brat celowo zmuszał go do konfrontacji z tragedią, aby nauczyć go radzenia sobie ze strachem. Zdaniem badaczy, to właśnie to traumatyczne wydarzenie przyczyniło się do późniejszej odwagi Kurosawy w ukazywaniu nieprzyjemnych prawd w swoich filmach. Jako dziecko Kurosawa rozwijał swoje talenty artystyczne, ucząc się kaligrafii oraz sztuki walki Kendo. Edukacja pod okiem postępowego nauczyciela, pana Tachikawy, dodatkowo ukształtowała jego wrażliwość artystyczną i zamiłowanie do rysunku, co miało później znaleźć odzwierciedlenie w jego wizualnym stylu filmowym. Wejście Akiry Kurosawy do branży filmowej było dziełem przypadku – odpowiedział na ogłoszenie w gazecie tylko dlatego, że studio P.C.L. szukało asystentów, nie wykazując wcześniej zawodowego zainteresowania filmem. Ta zbieżność okoliczności okazała się kluczowa dla rozwoju światowej kinematografii.

Styl Akiry Kurosawy, charakteryzujący się śmiałością i dynamizmem, był silnie inspirowany kinem zachodnim, a jednocześnie pozostawał od niego wyraźnie odrębny, co zapewniło mu miano jednego z najbardziej wpływowych twórców w historii kina.

Akira Kurosawa pozostaje ikoną kina, którego innowacyjne podejście do narracji, wizualny styl i umiejętność poruszania uniwersalnych tematów nadal wyznaczają standardy dla twórców filmowych na całym świecie. Jego bogate dziedzictwo filmowe stanowi nieocenione źródło inspiracji i studiów dla miłośników kinematografii.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Akira_Kurosawa