John Cabot (Giovanni Caboto): Angielski podróżnik Henryka VII (1461)

0

John Cabot, urodzony około 1450 roku, był włoskim żeglarzem i odkrywcą, który zasłynął ze swoich podróży pod angielską banderą. W 1497 roku jako pierwszy Europejczyk od czasów Wikingów dotarł do wybrzeży Ameryki Północnej, otwierając nowy rozdział w historii odkryć geograficznych. Jako obywatel Republiki Wenecji, Cabot zdobył cenne doświadczenie w handlu morskim, a jego syn Sebastian również podążył jego śladami, stając się znanym odkrywcą.

Jego prawdziwe imię brzmiało Zuan Chabotto, a w dokumentach historycznych pojawia się pod wieloma wariantami, takimi jak Giovanni Caboto, Juan Caboto czy Jean Caboto. Życie Johna Cabota to fascynująca historia człowieka, który dzięki swojej determinacji i wizji wywarł znaczący wpływ na historię odkryć geograficznych, stając się postacią porównywaną do samego Krzysztofa Kolumba.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na czerwiec 2024 roku ma około 574 lat (urodzony ok. 1450 r.).
• Żona/Mąż: Mattea
• Dzieci: Ludovico, Sebastian, Sancto
• Zawód: Żeglarz, odkrywca, kartograf, handlowiec, inżynier
• Główne osiągnięcie: Dotarcie do wybrzeży Ameryki Północnej w 1497 roku, jako pierwszy Europejczyk od czasów Wikingów.

John Cabot: Podstawowe informacje

Prawdziwe imię i warianty nazwiska

Choć świat zna go przede wszystkim jako Johna Cabota, podróżnik ten posługiwał się różnymi formami swojego imienia. Sam podpisywał się jako „Zuan Chabotto”, co jest wenecką odmianą imienia Jan. W dokumentach historycznych jego nazwisko przybierało postać Giovanni Caboto w wersji włoskiej, Giovanni Chabotte, a także Juan Caboto w języku hiszpańskim czy Jean Caboto po francusku. Te różnorodne zapisy odzwierciedlają jego burzliwe losy i podróże po różnych regionach Europy.

Data i miejsce urodzenia

Przyjmuje się, że John Cabot przyszedł na świat około 1450 roku. Choć dokładne miejsce jego urodzenia nie jest jednoznacznie ustalone, historycy wskazują na dwie potencjalne lokalizacje we Włoszech: Gaeta, miasto w prowincji Latina, lub Castiglione Chiavarese, położone w prowincji Genua. Obie te miejscowości są związane z bogatą tradycją morską i handlową, co mogło wpłynąć na przyszłe losy młodego Cabota.

Obywatelstwo i rezydencja

W 1476 roku John Cabot uzyskał pełne obywatelstwo Republiki Weneckiej. Proces ten wymagał od niego co najmniej piętnastoletniego okresu zamieszkania w mieście, co świadczy o jego długotrwałym związku z Wenecją. Po uzyskaniu obywatelstwa, Cabot stał się pełnoprawnym członkiem weneckiej społeczności, co otworzyło mu drogę do dalszej kariery, w tym do zaangażowania się w handel morski.

Wizerunek historyczny

Najbardziej znanym wizerunkiem Johna Cabota jest malowidło ścienne autorstwa Giustino Menescardiego, powstałe w 1762 roku. Obraz ten przedstawia odkrywcę w tradycyjnym weneckim stroju i znajduje się w prestiżowej Sala dello Scudo w Pałacu Dożów w Wenecji. Choć powstał wiele lat po śmierci Cabota, stanowi on cenny wizualny ślad postaci, która odcisnęła swoje piętno na historii odkryć geograficznych.

Rodzina i życie prywatne Johna Cabota

Małżeństwo

Około 1470 roku John Cabot poślubił kobietę o imieniu Mattea. Jej postać jest ważna nie tylko ze względów osobistych, ale także dlatego, że Mattea towarzyszyła mężowi w jego licznych podróżach i zmianach miejsca zamieszkania. Jej obecność stanowiła stabilny element w dynamicznym życiu odkrywcy, który wielokrotnie zmieniał swoje miejsce pobytu w pogoni za nowymi możliwościami.

Potomstwo

John Cabot wraz z żoną Mateą doczekał się trzech synów:

• Ludovico
• Sebastian
• Sancto

Wszyscy trzej synowie zostali wymienieni w patencie królewskim wydanym przez Henryka VII w 1496 roku, co świadczy o ich zaangażowaniu w przedsięwzięcia ojca oraz o jego silnych więzach rodzinnych. Rodzina odgrywała kluczową rolę w życiu i karierze Cabota.

Syn Sebastian Cabot

Jednym z synów Johna Cabota był Sebastian Cabot, który sam stał się słynnym odkrywcą i kartografem. To właśnie Sebastian przekazał potomnym kluczową informację o pochodzeniu swojego ojca, wskazując, że John Cabot pierwotnie wywodził się z Genui. Sebastian kontynuował dziedzictwo ojca, choć jego własne dokonania i podróże są przedmiotem odrębnych analiz historycznych.

Kariera zawodowa i wczesna działalność Johna Cabota

Przynależność do elity

W 1471 roku John Cabot został przyjęty do prestiżowej konfraterni religijnej Scuola Grande di San Giovanni Evangelista w Wenecji. Przynależność do tak szanowanej organizacji świadczyła o tym, że w tamtym okresie był on uznanym i cenionym członkiem weneckiej społeczności. Był to ważny etap w jego życiu, który potwierdzał jego pozycję społeczną i zawodową przed rozpoczęciem wielkich podróży odkrywczych.

Handel śródziemnomorski i wiedza o towarach

Po uzyskaniu weneckiego obywatelstwa w 1476 roku, John Cabot aktywnie zaangażował się w handel morski, skupiając się na szlakach wschodnich. Dokument z 1483 roku wspomina o sprzedaży przez niego niewolnika na Krecie, co jest jednym z nielicznych zachowanych świadectw jego działalności handlowej. Dzięki wieloletniemu doświadczeniu w basenie Morza Śródziemnego, Cabot zdobył unikalną wiedzę na temat pochodzenia cennych towarów luksusowych, takich jak przyprawy i jedwab, co okazało się nieocenione w jego późniejszych przedsięwzięciach.

Działalność inżynieryjna w Hiszpanii

Po swojej ucieczce z Wenecji, John Cabot znalazł schronienie w Hiszpanii. Tam jego talent i wiedza zostały dostrzeżone w dziedzinie inżynierii. W Walencji proponował plany ulepszeń dla portu miejskiego. Następnie, w 1494 roku, jego działalność przeniosła się do Sewilli, gdzie pracował nad projektem kamiennego mostu nad rzeką Gwadalkiwir. Te projekty pokazują jego wszechstronność i zdolności techniczne, które wykraczały poza ramy żeglarstwa.

Ekspedycje i odkrycia Johna Cabota

Pierwsza nieudana próba (1496)

Pierwsza wyprawa Johna Cabota pod flagą angielską, mająca na celu odkrycie nowych lądów, zakończyła się niepowodzeniem i szybkim powrotem do portu. Przyczyny tego fiaska były liczne: załoga była zdezorientowana brakiem jasnych celów, zapasy okazały się niewystarczające, a statek musiał zmagać się z niekorzystnymi warunkami pogodowymi. Ta pierwsza próba była bolesną lekcją, która jednak nie zniechęciła Cabota do dalszych działań.

Przełomowa wyprawa statkiem „Matthew” (1497)

Druga, a zarazem przełomowa ekspedycja, wyruszyła z Bristolu 2 maja 1497 roku. Na pokładzie małego, 50-tonowego statku, nazwanego „Matthew”, John Cabot wyruszył w kierunku zachodnim. Po trudach podróży, 24 czerwca 1497 roku, Cabot dotarł do wybrzeży Ameryki Północnej. Był to historyczny moment, gdyż po raz pierwszy od czasów wypraw Wikingów europejski żeglarz postawił stopę na tym kontynencie, otwierając nowy rozdział w historii odkryć geograficznych i umacniając pozycję Anglii na arenie międzynarodowej. Ta ekspedycja była kluczowym momentem w historii odkryć geograficznych.

Warto wiedzieć: Podczas tej wyprawy, Cabot dotarł do wybrzeży Ameryki Północnej, stając się pierwszym Europejczykiem w tym regionie od czasów wikingów.

Lądowanie i symboliczne przejęcie ziemi

Podczas swojej przełomowej wyprawy w 1497 roku, John Cabot dokonał symbolicznego aktu przejęcia ziemi. Wzniósł tam sztandary weneckie i papieskie, ogłaszając nowo odkryte terytorium własnością króla Anglii. Było to zgodne z ówczesnymi zwyczajami odkrywczymi i miało na celu potwierdzenie praw Korony Angielskiej do zajętych ziem. Ten gest podkreślał polityczny i strategiczny wymiar jego podróży.

Ostatnia tajemnicza wyprawa (1498)

W maju 1498 roku John Cabot wypłynął z Bristolu w kolejną, tym razem większą wyprawę, dysponując flotą pięciu statków. Przez wieki sądzono, że Cabot zaginął bez wieści podczas tej ekspedycji. Losy tej wyprawy stały się przedmiotem wielu spekulacji i debat historycznych, podsycając tajemnicę otaczającą postać tego wybitnego odkrywcy. Fakt, że zaginął, dodaje mu aury tragizmu, znanego z opowieści o wielkich podróżnikach.

Alternatywna teoria powrotu

Współczesna historyczka Alwyn Ruddock wysunęła kontrowersyjną tezę, która rzuca nowe światło na losy ostatniej wyprawy Cabota. Zgodnie z jej badaniami, John Cabot w rzeczywistości powrócił z tej ekspedycji wiosną 1500 roku, po dwuletniej eksploracji wybrzeża Ameryki Północnej, sięgającej aż do Zatoki Chesapeake. Teoria ta, choć nadal dyskusyjna, sugeruje, że podróżnik mógł żyć znacznie dłużej, niż dotychczas sądzono, a jego powrót mógł pozostać niezauważony lub nieudokumentowany. Odkrycia Ruddock, mimo że przed śmiercią nakazała zniszczenie swoich notatek, otwierają nowe perspektywy badań nad życiem Cabota.

Chronologia kluczowych wydarzeń w życiu Johna Cabota

Życie Johna Cabota obfitowało w znaczące wydarzenia, które ukształtowały jego dziedzictwo. Poniższa tabela przedstawia chronologiczne zestawienie najważniejszych dat i wydarzeń związanych z jego karierą i odkryciami:

Finanse i sponsoring ekspedycji Johna Cabota

Królewski patronat

Kluczowym elementem sukcesu wypraw Johna Cabota było uzyskanie wsparcia finansowego i prawnego od króla Anglii, Henryka VII. Monarcha wydał mu listy patentowe 5 marca 1496 roku, które dawały mu prawo do odkrywania ziem „pogan i niewiernych” pod angielską banderą. Ten królewski patronat był niezbędny do zorganizowania i przeprowadzenia ryzykownych ekspedycji morskich, otwierając drogę dla angielskich roszczeń do nowych terytoriów w Ameryce Północnej.

Wsparcie od florenckich bankierów

Oprócz wsparcia królewskiego, John Cabot mógł liczyć również na pomoc finansową ze strony florenckich bankierów. Badania historyczne potwierdziły, że w marcu 1496 roku, tuż przed wyruszeniem w swoją przełomową wyprawę, Cabot otrzymał 50 nobli od londyńskiego oddziału florenckiego domu bankowego Bardi. Ta pomoc finansowa świadczy o zaufaniu, jakim darzono Cabota, oraz o jego zdolności do pozyskiwania inwestorów dla swoich ryzykownych przedsięwzięć.

Nagrody za odkrycie

Po powrocie z udanej wyprawy w 1497 roku, John Cabot został hojnie wynagrodzony przez króla Henryka VII. Otrzymał nagrodę w wysokości 10 funtów, co było znaczną sumą w tamtych czasach. Co więcej, król przyznał mu dożywotnią pensję w wysokości 20 funtów rocznie, co zapewniało mu stabilność finansową i uznanie za swoje dokonania. Te nagrody podkreślały rangę jego odkrycia dla korony angielskiej.

Kontrowersje i mniej znane fakty z życia Johna Cabota

Ucieczka przed długami

Jednym z mniej chlubnych epizodów w życiu Johna Cabota była jego ucieczka z Wenecji. W listopadzie 1488 roku musiał potajemnie opuścić miasto jako niewypłacalny dłużnik. Jego wierzyciele, nie mogąc odzyskać należności, wysłali za nim do Hiszpanii oficjalny list gończy. Ten epizod pokazuje, że droga Cabota do sławy nie była pozbawiona trudności i problemów finansowych, a jego życie było pełne zarówno sukcesów, jak i wyzwań.

Spór o miejsce lądowania

Do dziś trwa żywa rywalizacja o to, gdzie dokładnie Cabot postawił stopę w 1497 roku. Wśród potencjalnych lokalizacji lądowania wymienia się Nową Fundlandię, wyspę Cape Breton, Labrador, a nawet stan Maine w dzisiejszych Stanach Zjednoczonych. Brak jednoznacznych dowodów archeologicznych i historycznych sprawia, że kwestia ta pozostaje otwarta, a każde z tych miejsc ma swoich zwolenników. Spór ten pokazuje, jak trudno jest jednoznacznie zidentyfikować miejsca, które stały się świadkami wielkich odkryć w XV i XVI wieku.

Zniszczone badania

Jedną z najbardziej intrygujących i jednocześnie tragicznych kwestii związanych z badaniami nad życiem Johna Cabota jest sprawa notatek historyczki Alwyn Ruddock. Przed swoją śmiercią w 2005 roku, Ruddock nakazała zniszczenie wszystkich swoich badań. Ten drastyczny krok zmusił historyków do żmudnego odtwarzania jej odkryć na podstawie innych źródeł, co znacznie utrudniło pełne zrozumienie jej pracy i potencjalnych wniosków dotyczących życia i podróży Cabota.

Ciekawostki z życia Johna Cabota

Porównania do Kolumba i miano „Wielkiego Admirała”

Współcześni Johnowi Cabotowi często porównywali go do Krzysztofa Kolumba, nazywając go „kolejnym Genueńczykiem jak Kolumb”. Po sukcesie wyprawy w 1497 roku, Londyn oszalał na jego punkcie, a odkrywca zyskał miano „Wielkiego Admirała”. Te porównania i tytuły świadczą o ogromnym znaczeniu, jakie jego odkrycia miały dla ówczesnej Europy, a zwłaszcza dla Anglii, która dzięki niemu zyskała nowe perspektywy na mapie świata.

Brak kontaktu z ludnością rdzenną podczas wyprawy w 1497 roku

Co ciekawe, mimo znalezienia śladów bytności człowieka, podczas swojej najważniejszej wyprawy w 1497 roku Cabot i jego załoga nie spotkali ani jednej rdzennej osoby. Ten fakt jest intrygujący, biorąc pod uwagę późniejsze intensywne kontakty Europejczyków z rdzenną ludnością Ameryki. Pozostaje to jednym z wielu zagadek otaczających pierwsze kontakty z Nowym Światem.

Potencjalny udział zakonnika w wyprawie w 1498 roku

Wyprawa Johna Cabota z 1498 roku prawdopodobnie miała na pokładzie włoskiego zakonnika Giovanni Antonio de Carbonariis. Istnieją przypuszczenia, że to właśnie on mógł założyć na Nowej Fundlandii pierwszą chrześcijańską misję. Ten aspekt podróży dodaje jej wymiaru religijnego i kulturowego, sugerując, że ekspedycje odkrywcze miały również cele misyjne i ewangelizacyjne.

Oficjalne obchody 500. rocznicy wyprawy

W 1997 roku, z okazji 500. rocznicy wyprawy Johna Cabota, rządy Kanady i Wielkiej Brytanii oficjalnie uznały Cape Bonavista na Nowej Fundlandii za miejsce lądowania odkrywcy. To oficjalne potwierdzenie podkreśla znaczenie jego podróży dla historii tych krajów i stanowi ważne wydarzenie w upamiętnianiu jego dziedzictwa. Podróżnik, który wyruszył z Bristolu, pozostawił trwały ślad w historii.

John Cabot, włoski żeglarz i odkrywca działający pod angielską banderą, stanowi kluczową postać w historii odkryć geograficznych. Jego przełomowa wyprawa w 1497 roku, podczas której dotarł do wybrzeży Ameryki Północnej jako pierwszy Europejczyk od czasów Wikingów, otworzyła nowy etap w eksploracji świata i umocniła pozycję Anglii. Mimo licznych kontrowersji i niejasności dotyczących jego losów, dziedzictwo Johna Cabota jako wizjonera, który dzięki swojej determinacji i umiejętnościom nawigacyjnym poszerzył granice znanego świata, pozostaje niezaprzeczalne.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Cabot